رفلاکس معده در نوزادان یکی از رایجترین دغدغههای والدین در ماههای ابتدایی تولد است. این مشکل زمانی رخ میدهد که شیر یا غذای خوردهشده از معده به سمت مری بازمیگردد. دلیل اصلی این اتفاق، تکاملنیافتگی دریچهی بین معده و مری در نوزادان است؛ مسئلهای که در اغلب موارد با رشد کودک بهمرور برطرف میشود.
با این حال، اگر رفلاکس شدید یا مداوم باشد، میتواند باعث بیقراری، اختلال در تغذیه و حتی کاهش وزن نوزاد شود. در این مطلب، بهصورت جامع و کاربردی با نشانهها، راهکارهای مراقبتی، تغذیهای و درمانی رفلاکس معده در نوزادان آشنا میشویم.
رفلاکس نوزاد چیست و چرا اتفاق میافتد؟
در ماههای نخست زندگی، سیستم گوارش نوزاد هنوز بهطور کامل بالغ نشده است. عضلهای که وظیفهی جلوگیری از بازگشت محتویات معده به مری را بر عهده دارد، ضعیفتر از حد طبیعی عمل میکند. همین موضوع باعث میشود پس از شیر خوردن، مقداری از شیر به دهان نوزاد بازگردد.
در بیشتر نوزادان، این وضعیت طبیعی بوده و معمولاً تا پایان یکسالگی برطرف میشود؛ اما در برخی موارد نیاز به مراقبت و پیگیری دارد.
نشانههایی که میگویند نوزاد شما رفلاکس دارد
شناخت علائم رفلاکس به والدین کمک میکند تا بهموقع اقدام کنند و آن را با مشکلاتی مانند کولیک یا نفخ اشتباه نگیرند.
علائم شایع رفلاکس در نوزادان:
- بالا آوردن مکرر شیر بعد یا حین تغذیه
- گریه و بیقراری شدید، مخصوصاً بعد از شیر خوردن
- قوس دادن بدن به عقب یا چرخاندن مداوم سر
- سرفه، خسخس یا تنفس پرصدا هنگام خواب
- بیمیلی به شیر یا مکیدن کوتاه و ناتمام
- خرخر کردن یا احساس سوزش در گلو
⚠️ در صورت مشاهدهی علائم زیر، حتماً به پزشک مراجعه کنید:
- وجود خون در استفراغ
- توقف یا کاهش روند افزایش وزن
- عفونتهای مکرر تنفسی
- استفراغ جهنده و شدید
راهکارهای عملی برای کاهش رفلاکس معده نوزاد
کنترل رفلاکس معمولاً با ترکیبی از اصلاح تغذیه، وضعیت بدن و سبک مراقبت امکانپذیر است.
۱. تنظیم حجم و تعداد وعدههای تغذیه
بهتر است نوزاد بهجای وعدههای حجیم، در فواصل کوتاهتر و با مقدار کمتر شیر تغذیه شود. این کار از پر شدن بیش از حد معده جلوگیری میکند.
۲. قرار دادن نوزاد در حالت عمودی بعد از شیر خوردن
پس از هر وعده، نوزاد را حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در وضعیت قائم یا نیمهنشسته نگه دارید. این کار به کمک نیروی جاذبه، احتمال برگشت شیر را کاهش میدهد.
۳. توجه به وضعیت خواب
خوابیدن نوزاد به پشت همچنان ایمنترین حالت است؛ اما میتوان با بالا آوردن سر تخت (حدود ۳۰ درجه) شرایط بهتری برای معده ایجاد کرد. استفاده از وسایل نرم و بالشهای غیراستاندارد توصیه نمیشود.
۴. آروغ گرفتن منظم
هوا یکی از عوامل تشدید رفلاکس است. آروغ گرفتن نوزاد بعد از هر وعده و حتی در میانهی شیر خوردن، کمک زیادی به کاهش فشار معده میکند.
۵. انتخاب شیشه شیر مناسب
اگر نوزاد با شیشه شیر تغذیه میشود، استفاده از شیشههای ضد رفلاکس یا ضد کولیک که ورود هوا را کاهش میدهند، بسیار مؤثر است.
۶. استفاده از شیر خشک مخصوص رفلاکس (در صورت نیاز)
برخی شیر خشکها با بافت غلیظتر طراحی شدهاند تا مدت بیشتری در معده باقی بمانند. مصرف این نوع شیر خشکها باید با مشورت پزشک انجام شود.
۷. اصلاح تغذیه مادر شیرده
در نوزادانی که از شیر مادر تغذیه میکنند، حذف موقت برخی مواد غذایی از رژیم مادر میتواند علائم رفلاکس را کاهش دهد؛ مانند:
- لبنیات گاوی
- قهوه و نوشیدنیهای کافئیندار
- شکلات
- غذاهای تند و نفاخ
۸. ایجاد آرامش و ماساژ ملایم
محیط آرام و بدون تنش، نقش مهمی در کاهش گریه و بلع هوای اضافی دارد. ماساژ آرام شکم نوزاد در جهت عقربههای ساعت نیز به بهبود هضم کمک میکند.
۹. درمان دارویی؛ فقط در موارد خاص
در صورتی که رفلاکس شدید باشد و با روشهای خانگی کنترل نشود، پزشک ممکن است داروهای کاهشدهنده اسید معده را تجویز کند. مصرف خودسرانه دارو بههیچوجه توصیه نمیشود.
چگونه میتوان شدت رفلاکس را کمتر کرد؟
با رعایت چند نکتهی ساده، میتوان احتمال بروز یا شدت رفلاکس را کاهش داد:
- شیر دادن در محیط آرام و بدون عجله
- خودداری از بازی یا تکان دادن نوزاد بعد از تغذیه
- پوشاندن لباسهای آزاد و راحت
- خواباندن نوزاد با فاصلهی زمانی مناسب بعد از شیر خوردن
- رعایت زاویهی صحیح بدن هنگام تغذیه
همراهی شهرکودکان با والدین نگران
شهرکودکان بهعنوان یکی از مراکز تخصصی محصولات مادر و کودک، مجموعهای متنوع از کالاهای کاربردی برای نوزادان مبتلا به رفلاکس را در اختیار والدین قرار داده است، از جمله:
- شیشه شیرهای ضد رفلاکس با طراحی استاندارد
- شیر خشکهای مخصوص مشکلات گوارشی
- تشکها و زیراندازهای شیبدار خواب نوزاد
- مکملهای کمککننده به سلامت دستگاه گوارش
علاوه بر تأمین محصولات، مشاورهی رایگان تخصصی نیز به والدین ارائه میشود تا بتوانند با اطمینان، بهترین تصمیم را برای سلامت کودک خود بگیرند.
نظرات کاربران